وقتی آب پیام آور ایمان می شود؛ از طالوت تا ملکه سبا

به مناسبت ماه مبارک رمضان، خبرنگار ایکنا از اصفهان در گفت وگو با علی اکبر توحیدیان، دکترای علوم قرآن و حدیث و پژوهشگر قرآن در سلسله گفت وگوهای قرآنی ویژه این ماه به موضوع «آب و نیایش» می پردازد. در ادامه، متن شماره بیست و یکم این گفت وگو را می خوانیم.

ایکنا ـ در این شماره قرار است گفت وگو در خصوص رابطه پیامبران الهی با آب را درباره کدام یک از انبیا دنبال کنیم؟

در ادامه بحث پیامبران و اولیای الهی و موضوع آب به ماجرای حضرت داوود(ع) و طالوت می رسیم. در سوره بقره، آیه 247 چنین آمده است: «وَقَالَ لَهُمْ نَبیُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَکُمْ طَالُوتَ مَلِکًا...؛ و پیامبرشان به آنان گفت: بی تردید خدا طالوت را برای شما به زمامداری برانگیخت.»

همچنین درباره همراهی حضرت داوود(ع) در آیه 251 همین سوره می خوانیم: «فَهَزَمُوهُمْ بإِذْنِ اللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُودُ جَالُوتَ...؛ پس آنان را به توفیق خدا شکست دادند و داود، جالوت را کشت.»

موضوع آب در آیه 249 وارد شده است: «فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بالْجُنُود قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِیکُمْ بنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی ...؛ پس زمانی که طالوت با سپاهیان بیرون رفت، گفت: بی تردید خدا شما را به وسیله نهر آبی آزمایش می کند، پس هر که از آن سیر بنوشد، از من نیست.»

بیشتر بخوانید:

طلب باران؛ تلفیق شگفت انگیز آب و نیایش در داستان موسی(ع) رازهای نهفته در آب و نیایش؛ از بینایی دوباره یعقوب تا نجات یوسف از چاه آب و نیایش؛ نقطه عطف زندگی حضرت یونس(ع) آب در سرگذشت پیامبران؛ از طوفان نوح تا جوشش زمزم

از مجموع آیات یادشده و آیات مجاور، چنین برداشت می شود که براساس گفته پیامبری از بنی اسرائیل، طالوت، پادشاهی برگزیده از جانب خداوند، یعنی عبد صالحی بدون تمکن مالی، اما از نظر علمی و توانایی جسمی، قوی بود. جالوت نیز پادشاهی کافر و ستمگر بود و جنگی میان این دو پادشاه درگرفت که طالوت به اذن الله، با توسل به دعا، صبر و نصرت الهی و کمک حضرت داوود(ع) و به دست او، جالوت را کشت و با لشکری قلیل بر لشکریان کثیر کفر پیروز شد. در نهایت، حضرت داوود(ع) با علم و حکمت اعطایی از خداوند به حکومت و پادشاهی می رسد و بر این اساس، نخستین پیامبر صاحب کتابی (کتاب زبور) محسوب می شود که به پادشاهی هم رسیده است.

ایکنا ـ داستان حضرت طالوت چگونه با مبحث کلی ما، یعنی آب و نیایش ارتباط پیدا می کند؟

در این ماجرا دو نکته که مربوط به بحث ماست، مشاهده می شود؛ نکته اول، دعای حضرت داوود(ع) و طالوت و لشکریان او برای پیروزی بر دشمن کافر که با توجه به دارابودن شرایط اجابت، مستجاب شد.

نکته دوم، امتحان لشکریان طالوت به وسیله آب که در ابتدای آیه 249 به آن تصریح شده است: «...إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِیکُمْ بنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی وَمَنْ لَمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی...؛ بی تردید خدا شما را به وسیله نهر آبی آزمایش می کند، پس هر که از آن بنوشد، از من نیست و هر که از آن نخورد، از من است.» اقلیتی از لشکر از این امتحان، سربلند بیرون آمدند و بر اکثریت لشکر خود و لشکر کفر باذن الله و با سلاح صبر و استقامت پیروز شدند.

ایکنا ـ در قرآن داستان هایی راجع به حضرت سلیمان(ع)، پسر حضرت داوود(ع) می خوانیم. لطفاً نوع ارتباط ایشان را با آب و نیایش توضیح دهید.

ماجراهای حضرت سلیمان(ع) از جمله در سوره نمل و نام شان 17 بار در قرآن آمده است. یکی از ماجراهای ایشان مربوط به حضور ملکه سبا به نام «بلقیس» است. چگونگی این حضور را در آیات 20 تا 44 سوره نمل می خوانیم. نام دیگر سوره نمل، سوره سلیمان(ع) است. آن حضرت پس از پدر، دومین پیامبر الهی ست که حاکم و پادشاه هم بود.

موضوعی که با بحث ما ارتباط دارد، در آیه 44 سوره نمل آمده است: «قِیلَ لَهَا ادْخُلِی الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَکَشَفَتْ عَنْ سَاقَیْهَا قَالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوَارِیرَ قَالَتْ رَبّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمَانَ لِلَّهِ رَبّ الْعَالَمِینَ؛ به او گفتند: به حیاط قصر درآی. هنگامی که آن را دید، پنداشت آبی فراوان است، پس دامن جامه از دو ساق پایش بالا زد، سلیمان گفت: این محوطه ای ست صاف و هموار از شیشه. او گفت: پروردگارا! قطعاً من به خود ستم کردم، اینک همراه سلیمان، تسلیم خدا، پروردگار جهانیان شدم.»

مأموران حضرت سلیمان(ع) به ملکه سبا گفتند وارد حیاط قصر شوید، هنگامی که (بلقیس) وارد محوطه شد، احساس کرد به دریاچه یا برکه آبی وارد شده است و برای اینکه پاهایش خیس نشود، دامن لباسش را از دو ساق پا بالا زد.

حضرت سلیمان(ع) که این صحنه را دید، به ملکه سبا گفت: «آنچه می بینی، آب نیست، آبگینه (شیشه) است.» او با این برداشت اشتباه، به اشتباه بزرگتر زندگانیش که کفر بود، پی برد و ایمان آورد و گذشته خود را با بیان جمله کلیدی «ظَلَمْتُ نَفْسی» به فراموشی سپرد و در محضر نبی الهی، اعلام تسلیم در مقابل پروردگار جهانیان کرد و مسلم شد.

توجه دارید که آب در ماجرای حضرت داوود(ع)، طالوت و جالوت نقش وسیله ای برای امتحان صداقت، وفاداری و استقامت اهل ایمان را داشت و در ماجرای حضرت سلیمان(ع) و ملکه سبا، وسیله ای برای هوشیاری و بیداری یک انسان کافر و در نتیجه، نجات و توفیق ایمان به پروردگار جهانیان شد.

یکی دیگر از موارد مربوط به موضوع آب و اولیای الهی که در قرآن مجید آمده، داستان «ذوالقرنین» است. این داستان در سوره کهف، آیات 83 تا 98 آمده است. داستان این بنده صالح خدا، افکار فلاسفه، مفسران و محققان را از دیرباز تاکنون به خود مشغول داشته و برای شناخت او و آثارش، تلاش های فراوانی کرده اند.

آیات یادشده بیانگر سه مسافرت ذوالقرنین و لشکریانش به غرب و شرق و منطقه ای کوهستانی ست، به طوری که خداوند اسباب وصول به هرچیزی را در اختیارش گذارده بود.

او عقل و درایت کافی، مدیریت صحیح، مهندسی عالی، قدرت و قوت همه جانبه، لشکر و نیروی انسانی کارآزموده و ماهر و امکانات مادی لازم و کافی را در اختیار داشت و از این اسباب به بهترین وجه استفاده کرد: «إِنَّا مَکَّنَّا لَهُ فِی الْأَرْضِ وَآتَیْنَاهُ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ سَبَبًا. فَأَتْبَعَ سَبَبًا... ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًا...، ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًا...؛ ما به او در زمین، قدرت و تمکن دادیم و از هر چیزی وسیله ای به او عطا کردیم، پس [با توسل به وسیله] راهی به غرب دنبال کرد...، پس باز راهی به شرق دنبال کرد...، پس باز راهی به منطقه کوهستانی دنبال کرد...» (کهف/ 84، 85، 89، 92)

موضوع مورد نظر که به بحث مان، یعنی آب ارتباط دارد، صنعت سدسازی ست که فقط در آیات 93 تا 98 سوره کهف آمده است. نکات جالبی در داستان ذواالقرنین در قرآن، تفاسیر و کتب تاریخی وجود دارد که به دلیل رعایت چارچوب گفت وگو از بیان آن ها پرهیز می کنیم و بر موضوع سدسازی با هدف آبگیری برای استفاده بهینه و کنترل شده آب و همچنین با هدف ایجاد امنیت از خطرات و نفوذ دشمن با مدیریت کم نظیر ذوالقرنین، کمک لشکریانش و مشارکت مردم منطقه با فناوری جالب در نوع و کیفیت مصالح و شیوه ساخت وار متمرکز می شویم که توجه مخاطبان را به صنعت و ضرورت سدسازی جلب می کند.

برخی ذوالقرنین را از جمله پیامبران الهی دانسته اند. روایاتی از معصومین(ع) هم در تأیید این نظر وجود دارد. در این صورت، ایشان اولین پیامبری خواهد بود که پادشاه هم بوده و سپس حضرات داوود، سلیمان و یوسف(ع) هستند که به حاکمیت و پادشاهی رسیده اند.

زهراسادات محمدی

انتهای پیام